Câu trả lời có thể bắt đầu bằng: "Vì yêu trẻ", "Vì đến tuổi phải thế", hay "Để sau này có chỗ dựa"... Còn câu trả lời của bạn thì sao? Bài viết này là những gì tôi góp nhặt được từ bản thân mình và từ những người xung quanh, hi vọng có cả đáp án bạn muốn tìm.

CÂU CHUYỆN CỦA TÔI

Tôi nghĩ mình kết hôn không sớm không muộn. Năm 24 tuổi, tôi bước vào hôn nhân rồi làm mẹ gần như cùng một lúc. Mọi thứ diễn ra nhanh đến mức lúc đó tôi chưa từng thật sự ngồi xuống để tự hỏi: "Mình có thực sự muốn sinh con vào lúc này không?". Tất cả những gì tôi nhớ là lời thúc giục đầy sốt sắng của mẹ chồng: "Cưới xong thì có con đi, mẹ còn khoẻ nên có thể chăm em bé để hai vợ chồng rảnh rang đi làm."

Thế là đẻ. Bây giờ, sau bao lần ngồi nghĩ lại, tôi vẫn không tìm được lý do nào khác cho việc mình làm mẹ vào thời điểm đó ngoại trừ câu nói ấy của bà. Nhìn rộng ra xung quanh, tôi nhận ra có kha khá người bước vào hành trình này không phải xuất phát từ mong muốn tự thân, mà vì những lý do kiểu như: "Bạn bè ai cũng kết hôn sinh con cả rồi, mình cũng phải như vậy thôi", hay "Các chị trong nhà đều thế, đâu có ai làm khác", "Sinh con thì mới đẹp lòng cha mẹ hai bên".

Tôi cũng từng nghe một lý do kinh điển khác: "Sinh con đi, để già sau này có người nuôi" của một dì lớn tuổi hay khuyên mỗi lần tôi ghé quán cơm của dì. Vài lần tôi chỉ cười trừ, nhưng lần nào dì cũng nhiệt tình khuyên như vậy. Khi tôi bảo mình đã có 2 đứa rồi, dì nghe xong lại khuyên, đẻ nữa đi, đông đứa thì già càng dễ trông cậy hơn.

Lúc này tôi hiểu, việc có con đối với thế hệ trước giống như một hợp đồng bảo hiểm tuổi già: "Nhỏ cậy cha, già cậy con". Đó là nếp nghĩ đã bám rễ sâu vào tâm thức số đông và được xem là điều hiển nhiên.

Nhưng từ sâu trong lòng, tôi chưa bao giờ đồng ý với quan điểm ấy.

Chính nếp nghĩ đó vô tình biến đứa trẻ thành một người mang nợ ngay từ khi mới lọt lòng. Lúc còn nhỏ, đã không ít lần tôi tự hỏi vì sao mình lại có mặt trên thế giới này, và cũng vài lần tôi ước mình không ở đây, nhưng tôi không có lựa chọn. Giờ đây, khi đã đi qua hơn nửa đời người, mỗi khi nghĩ đến việc một đứa trẻ sinh ra phải mang gánh nặng "trả nợ" cho cha mẹ (dù tôi may mắn vì ba mẹ tôi chưa từng đòi hỏi), tôi lại thấy bất công cho con quá. Đứa trẻ đâu được chọn cha mẹ, đâu được chọn hoàn cảnh gia đình. Để rồi khi lớn lên, chúng cứ phải gồng mình làm chỗ nương tựa cho cha mẹ thì mới được công nhận là có hiếu. Cuộc sống ngoài kia vốn đã quá mệt mỏi rồi, sao lại đè thêm áp lực lên vai con?

Đôi khi, tôi cũng nghe được một vài lý do khác về việc sinh con mà "ít áp lực" hơn cho đứa trẻ, ví dụ như:

"Để lại gia sản cho con: từ tài sản cho đến khối kiến thức và kinh nghiệm, mối quan hệ mà cha mẹ đã tích luỹ trong đời mình, và cả nguồn gen tốt - khoẻ mạnh, thông minh".

Tôi trộm nghĩ, đứa trẻ trong kịch bản này hẳn là may mắn hơn, vì thay vì là người gánh vác, chúng trở thành người thụ hưởng. Nhưng nói đi cũng phải nói lại, kiểu thụ hưởng này cũng đi kèm một loại áp lực vô hình khác: con phải có thực lực để gánh vác những gì thế hệ trước để lại, và phải làm tốt hơn thì mới được công nhận! Đằng sau sự "thụ hưởng" ấy, đôi khi là kỳ vọng của cha mẹ muốn con thay mình viết tiếp những ước mơ còn dang dở, trở thành một "phiên bản hoàn hảo hơn" của chính họ.

Ở một góc nhìn khác, tôi rất ngưỡng mộ những bậc cha mẹ từng có một tuổi thơ không mấy êm đềm, thậm chí đầy gút mắc với gia đình, nhưng họ vẫn chọn sinh con để yêu thương. Họ dũng cảm bù đắp cho con những thứ họ từng thiếu thốn, cả về vật chất lẫn tình cảm. Để rồi khi nhìn thấy con hạnh phúc, chính "đứa trẻ tổn thương" năm xưa bên trong họ cũng được cảm thấy được an ủi. Nhưng kiểu cha mẹ này không nhiều, bởi vì thật khó để trao đi thứ mà bạn chưa từng nhận được. Để bẻ gãy "vòng lặp tổn thương liên thế hệ", họ đã phải vật lộn rất nhiều với bóng ma quá khứ, và không phải ai cũng thành công.

CÁC LÝ DO... PHIM ẢNH

Trước đây, khi thấy các đoạn phim có cảnh, một em bé được mẹ hỏi rằng "Con có thương mẹ không", đa phần các bé đều nói "Có" ngay tắp lự, có bé còn hôn mẹ để cho thấy mình thương mẹ thế nào. Nhưng khi mẹ hỏi tiếp "Vì sao con lại thương mẹ", thì lúc này các ý kiến khác nhau đã xuất hiện:

"Vì mẹ là mẹ của con nên con thương mẹ"

"Vì mẹ thương con nên con thương mẹ"

"Vì mẹ chăm sóc cho con nên con thương mẹ"

Có bé còn suy nghĩ một hồi rồi mới đáp "Con cũng không biết nữa".

Tôi nghĩ đây đều là những suy nghĩ thật lòng của các bé cả (các bé khá nhỏ, tầm vừa biết nói 2-3 tuổi đến 5-6 tuổi là lớn nhất).

Thật ra, có một câu trả lời đã làm trái tim tôi tan chảy "con thương mẹ vì con thấy mình thương mẹ vậy thôi, không có lý do gì cả".

Hóa ra, một trong những lý do tuyệt vời nhất để một đứa trẻ hiện diện trên đời, chính là để thỏa mãn nhu cầu yêu thương vô điều kiện của người làm cha mẹ. Giữa một thế giới người lớn đầy toan tính, người ta thèm biết bao một cái ôm siết chặt, một ánh mắt nhìn mình như thể mình là cả thế giới của đứa trẻ.

Đoạn phim ngắn mà tôi thấy, vẫn chưa dừng lại, khi người mẹ tiếp tục hỏi "Nếu mẹ không thương con nữa thì sao" (- câu hỏi này ác nhỉ). Các bé đa phần bối rối, chưa biết phải trả lời thế nào; có bé thì hỏi ngược lại "Sao mẹ lại không thương con nữa" rồi oà khóc ấm ức.

Là người lớn, chính tôi còn thấy nghẹn lòng khi đối diện với câu hỏi đó. Để rồi tôi chợt nhận ra mình đã may mắn đến nhường nào khi con gái tôi cũng đã luôn yêu tôi một cách vô điều kiện như thế. Đã không ít lần tôi làm con buồn khi mải chăm bé em mà bỏ lơ con, hay vì quá mệt mỏi với công việc mà gạt phăng câu chuyện con đang hào hứng kể. Dù trước đó con luôn là ưu tiên duy nhất, nhưng bấy giờ tôi lại nhiều lúc bỏ quên con. Vậy mà con vẫn kiên trì chờ đợi tôi quay lại...

Lúc ấy, tôi hiểu rằng sinh con thực sự là một phước báu. Việc con khỏe mạnh chào đời, bình an lớn lên, được ngắm con ngủ, nghe tiếng con cười... đã là một niềm hạnh phúc quá lớn cho tôi rồi.

Dĩ nhiên, cuộc sống của tôi không thiếu những gánh nặng cơm áo gạo tiền. Những lúc mệt rã người, chỉ muốn nằm xuống mà vứt hết tất cả, nhưng các con thì vẫn "mẹ ơi, con muốn..." làm tôi như bùng nổ ngay tại chỗ. Quát nạt con cũng không ít lần, rồi tự mình hối hận và xin lỗi con. Nhưng các con, lần nào cũng vậy, luôn bao dung tha thứ và yêu thương tôi như chưa từng có chuyện gì xảy ra. Bé nhỏ có lúc còn nói "Con tha (thứ) cho mẹ lần này thôi đó nha", nhưng vẫn ôm tôi mỗi lần sau đó. Tôi thấy mình trưởng thành hơn, điềm tĩnh hơn là nhờ các con, dù rằng những lần "bộc phát" của tôi chắc chắn đã làm tổn thương tâm hồn non nớt của chúng.

LỜI KẾT

Nghĩ lại hành trình đã qua, tôi nhận ra phần lớn chúng ta bước vào việc sinh con bằng một tâm thế hết sức bản năng. Chúng ta đi theo một kịch bản có sẵn của xã hội, tuân theo những nếp nghĩ cũ về một "khoản bảo hiểm lúc tuổi già", hoặc đơn giản là vì một câu nói giục giã đầy yêu thương của mẹ cha. Và điều đó không có gì sai cả, bởi thế giới này vẫn vận hành suốt ngàn năm qua bằng tầng bản năng nguyên thủy ấy.

Nhưng thời đại đã thay đổi, và những đứa trẻ ngày nay đến với thế giới với những nhạy cảm rất khác. Đã đến lúc chúng ta cần dừng lại một nhịp trước khi bước vào hành trình này, để tự hỏi bản thân một lý do thực sự thỏa đáng, thay vì chỉ nhắm mắt đi theo số đông.

Nếu bạn chuẩn bị làm cha mẹ, hay đang chao đảo trong những năm đầu nuôi con nhỏ, tôi chỉ muốn sẻ chia vài điều từ một người đi trước:

Một là, hãy tích lũy cho mình một 'khoảng lùi' về nguồn lực. Khoảng lùi đó không chỉ là tiền bỉm sữa, tiền học phí được chuẩn bị sẵn để cơm áo gạo tiền không mài mòn đi sự kiên nhẫn của bạn. Khoảng lùi đó còn là một tinh thần đủ vững vàng, một trái tim sẵn sàng học hỏi. Nuôi một đứa trẻ cần rất nhiều khoảng trống của sự bình yên trong tâm trí, thật sự!

Hai là, đừng áp lực mình phải là một bậc cha mẹ hoàn hảo. Bản thân tôi, dù hiểu thấu những điều này, vẫn có những ngày kiệt sức, những ngày chỉ muốn trốn khỏi tất cả trách nhiệm, những lúc quát con xong rồi ngồi im rất lâu vì thấy thương con và cũng thương chính mình... Nhưng chính khoảnh khắc con chạy lại ôm lấy tôi, nói lời tha thứ, tôi hiểu rằng: Sinh con ra không phải để chúng ta dạy dỗ chúng, mà là để những đứa trẻ dẫn dắt chúng ta trưởng thành.

Có lẽ, điều đẹp nhất mà con cái mang lại không phải là việc chúng làm cuộc đời ta “trọn vẹn”.

Mà là việc, trong lúc nuôi con lớn lên, ta cũng đang học cách lớn lên lại một lần nữa.