Bạn hãy quan sát thử, có thật là như vậy không?

Người thực sự giỏi giang, chỉ làm một việc, đó là tránh xa những hệ thống phải hy sinh bạn mới có thể vận hành.

Yêu đương thì bạn phải ngày ngày tìm chuyện để nói, một khi bạn không chủ động, đối phương sẽ lập tức lạnh nhạt;

Một gia đình chỉ có bạn đứng ra hòa giải mâu thuẫn, nếu bạn không gánh vác, những người khác sẽ như những đứa trẻ cảm xúc khổng lồ, than phiền nhau không ngừng;

Bao gồm việc bạn hợp tác với người khác, cần bạn đầu tư, vận hành, quản lý, ôm đồm tất cả mọi việc. Chỉ cần một ngày bạn nghỉ phép, công ty không thể hoạt động bình thường.

Từ góc độ tâm lý học, đối phương đến để tiêu hao bạn, không phải để thành tựu bạn.

Họ thông qua việc giả vờ ngây ngô, im lặng, né tránh v.v., để bạn gánh vác trách nhiệm vốn dĩ thuộc về tất cả mọi người.

Về bản chất, đây là một loại “bóc lột”.

Họ bóc lột quyền lợi được nhận “sự tôn trọng và yêu thương” của bạn trong mối quan hệ.

Bởi vì bất kỳ một “hệ thống” nào, bao gồm hệ thống gia đình, hệ thống hôn nhân, hệ thống công việc, muốn vận hành lâu dài và khỏe mạnh, đều cần tất cả các thành viên cùng nhau chia sẻ, cùng nhau hợp tác, cùng nhau phát triển.

Nếu đối phương hoàn toàn không hành động, lại còn luôn nói với bạn: “Em đừng quá chi li” hay “Thế này không phải rất tốt sao?”.

Thì người này khả năng cao xuất phát từ hai mục đích dưới đây:

Mục đích thứ nhất: Người hưởng lợi không muốn thay đổi hiện trạng

Nhà tâm lý học Hellinger đã đưa ra một nguyên tắc nổi tiếng: Ai đau khổ, người đó thay đổi. Ai thay đổi, người đó được lợi.

Câu này ban đầu có ý nghĩa là khuyến khích người đau khổ dũng cảm đột phá hiện trạng. Nhưng ít ai nhận ra, ý nghĩa sâu xa của nó là, người hưởng lợi từ hiện trạng sẽ không thay đổi.

Đây là lý do tại sao, khi chúng ta giao tiếp với cha mẹ, cha mẹ không thể hiểu được; khi giao tiếp với bạn đời, thì đối phương hoặc là đổ lỗi, hoặc là giữ im lặng. Thậm chí bạn còn không thể hiểu những lời ngụy biện đó, là lời có thể nói ra được sao?!

Bởi vì trong mắt bạn, chỉ cần bạn bày tỏ nhu cầu và cảm xúc của mình, chỉ cần bạn phân tích rõ ràng mọi lẽ phải cho đối phương, đối phương sẽ nhận ra mình sai rồi. Nhưng trong mắt đối phương, họ không phải không hiểu lẽ phải, họ chỉ là tính toán rất rõ ràng, bạn đòi hỏi thêm một chút là họ phải hy sinh thêm một chút.

Ví dụ, bạn đời phải dành thời gian cho bạn, hắn sẽ phải từ bỏ thời gian chơi game sau khi tan làm; cha mẹ phải thông cảm cho bạn, họ sẽ phải từ bỏ kỳ vọng dưỡng già và duy trì dòng tộc bằng việc nuôi con.

Những sự thay đổi này đều xâm phạm đến lợi ích thiết thân của họ. Vì vậy, họ chọn không thay đổi.

Mục đích thứ hai: Họ cần bảo vệ sự mong manh bên trong

Một người thản nhiên lợi dụng bạn, bản chất không phải là họ mạnh mẽ đến mức nào, mà là họ có quá nhiều sự mong manh.

Chỉ có người mong manh, mới nghĩ đến việc dựa dẫm vào người khác, mới đùn đẩy trách nhiệm, mới công cụ hóa người khác.

Bởi vì họ không thể gánh vác được sự tương tác cảm xúc sâu sắc giữa người với người, cũng không thể xử lý sự phức tạp do cái tôi chân thật mang lại.

Giáo dục họ nhận được từ nhỏ là làm thế nào để né tránh xung đột, làm thế nào để trốn tránh trách nhiệm.

Ví dụ, cha mẹ luôn giải quyết vấn đề thay cho họ, dùng cái nhãn "con ngoan" để thuần hóa sự phục tùng của họ, vô hình trung dạy cho họ: Chỉ cần tỏ ra bất lực, là sẽ được chăm sóc; chỉ cần im lặng, là sẽ tránh được cảm xúc phức tạp.

Lớn lên trong môi trường này, họ quen với việc xây dựng giá trị bản thân dựa trên sự hy sinh của người khác, chứ không phải dựa trên sự trưởng thành của chính mình.

Vì vậy, điều này có nghĩa là, đối với một số người, bạn hy sinh thì sẽ đổi lại được sự trân trọng, nhưng một số người khác, bạn càng hy sinh, lại càng nuôi dưỡng ra một đứa trẻ khổng lồ.

Vì vậy, nếu bạn phát hiện cuộc sống của mình trì trệ, luôn bị môi trường thúc đẩy, tiêu hao rất nhiều tâm sức nhưng không nhận lại được bao nhiêu, đến mức bạn quên mất mình cũng từng có những ước mơ mãnh liệt.

Thì thực ra không cần vội vàng bước tiếp, bạn dừng lại và xem xét một chút, có lẽ sẽ phát hiện ra, không phải bạn chưa đủ xuất sắc, chưa đủ kỷ luật, mà là bạn đang ở trong hệ thống phải hy sinh bạn mới có thể vận hành.

Bạn bị kéo lê bởi ảo tưởng rằng gia đình, bạn đời, bạn bè... cần bạn, nhưng lại không thấy rằng bạn đã luôn bận rộn vì người khác, mà không hề sống cho chính mình.

Trưởng thành thực sự, không phải là bạn gánh vác tất cả thay người khác, mà là mọi người trở về đúng vị trí của mình. Mặc dù mọi người đều có lập trường riêng, nhưng đều có thể nói chuyện yêu thương, nói chuyện lý lẽ, nói chuyện công bằng.

• Chú Viễn
• Tài khoản thành viên tri thức Zhihu
• (https://tinyurl.com/4ff3vcfm)